Zin en onzin over de partnerverklaring

Het komt vaak voor dat aan een hypothecaire lening een levensverzekering (met name overlijdensrisicoverzekering is gekoppeld), meestal wordt dit ook als voorwaarde door de bank gesteld. Zo’n verzekering keert meestal uit bij het overlijden van een van de geldleners. In deze emotionele zware tijd  is dit een financiële tegemoetkoming voor de nabestaanden. Voor de nabestaanden dalen de lasten na uitkering van een dergelijke verzekering, aangezien de verzekeringsuitkering namelijk wordt gebruikt om de hypotheekschuld geheel of gedeeltelijk af te lossen.

Er zit een bepaalde "techniek" achter het aflossen van de hypotheekschuld, waarbij 2 verschillende manieren zijn te onderscheiden:

• de rechten uit de levensverzekering worden door de verzekerde verpand aan de bank.
• er wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde partnerverklaring (ook wel
  weduweverklaring genoemd).

U vraagt zich wellicht af wat het verschil nu precies is, want het direct merkbare gevolg is in beide gevallen hetzelfde: de hypothecaire geldlening wordt afgelost. Maar er zijn wel degelijk verschillen:

• Bij de eerste techniek delen alle erfgenamen (derhalve niet alleen de langstlevende
  partner, maar ook kinderen) mee in de verzekeringsuitkering.
• Bij de tweede techniek deelt alleen degene die als begunstigde op de polis staat (meestal de langstlevende partner) in de verzekeringsuitkering.

De vraag is dan ook: Is het voor u zinvol om deze verklaring te tekenen ?
Hoewel iedere situatie afzonderlijk moet worden beoordeeld zijn er een aantal "vuistregels" te onderscheiden.

Daarnaast kijkt ook de Belastingdienst over de schouder mee:

• het al dan niet tekenen van de partnerverklaring kan gevolgen hebben voor het
  heffen van successierecht;
• ook kan het al dan niet tekenen van de partnerverklaring  gevolgen hebben voor het heffen van inkomstenbelasting na het overlijden van een van de ouders;

Een partnerverklaring is ook in een later stadium alsnog te tekenen en een reeds getekende partnerverklaring is (met medewerking van de bank) ook later nog in te trekken.

Conclusie: al de bovenstaande aspecten zorgen ervoor dat het tekenen van de partnerverklaring in het ene geval wel en in het andere geval juist niet aantrekkelijk is. Laat u daarom door een van onze deskundige medewerkers adviseren !!

Verpand

De bank wordt dan begunstigde van de uitkering; de hypothecaire geldlening wordt hiermee afgelost. In de nalatenschap valt op deze manier een huis dat (geheel of gedeeltelijk) vrij is van hypotheek.

Partnerverklaring

De begunstigde op de polis (meestal de partner van de verzekerde) verklaart schriftelijk dat de verzekeringsuitkering te zijner tijd uitgekeerd dient te worden aan de bank. De oorspronkelijke begunstiging (alleen de partner als begunstigde, niet ook de eventuele mede-erfgenamen) blijft in stand.

Gehuwd 

Onder het erfrecht zoals dat vóór 2003 gold was de partnerverklaring een goed middel om de positie van de achterblijvende echtgenoot of geregistreerd partner ten opzichte van die van de kinderen te verstevigen. Zonder nadere voorziening - zoals een testament - verkreeg de langstlevende echtgenoot/partner destijds niet meer dan een kindsdeel in de nalatenschap van de overledene, zonder verdere bescherming, waarbij dan ook de erfdelen van kinderen direct opeisbaar waren.
Als in zo'n geval dan de verzekeringsuitkering alleen aan de partner toekwam loste deze daarmee de hypotheekschuld af, dus ook voor zover deze schuld op de kinderen als erfgenaam rustte.
De kinderen kregen daardoor een schuld aan de langstlevende echtgenoot/partner, hetgeen de (onderhandelings-)positie van de langstlevende ten opzichte van de kinderen versterkte.

Met ingang van 1 januari 2003 heeft er een grote wijziging in het Nederlands erfrecht plaatsgevonden, waarbij de positie van de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner (en, onder voorwaarden, ook van de niet-gehuwde langstlevende partner) aanmerkelijk versterkt is: de langstlevende echtgenoot kan nu in ieder geval in de woning blijven wonen.

De partnerverklaring is dus niet direct meer nodig om de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner goed verzorgd achter te laten.

Vuistregels 

Zinvol:
Indien u niet gehuwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan, maar wel kinderen heeft, en geen bijzondere regeling heeft getroffen in een samenlevingscontract en/of testamenten, is een langstlevende partner niet beschermd tegen erfrechtelijke aanspraken van kinderen, waardoor het tekenen van een dergelijke verklaring zinvol is om de langstlevende partner goed verzorgd achter te laten.
Indien u gehuwd bent is die noodzaak er niet.

Juist niet zinvol:
Indien u kinderen heeft uit een eerdere relatie en u de bedoeling heeft om de kinderen zoveel mogelijk van hun eigen ouder te laten erven is het beter om de verklaring niet te tekenen. In dat geval is het ook van elang om hierop uw testamenten en/of samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden daarop aan te passen !
 

Bij overlijden is het echter wel zo dat er wellicht successierecht verschuldigd is; en daarbij maakt het wel degelijk uit of voor de eerste of voor de tweede techniek wordt gekozen !

Succesierecht

• Indien voor de eerste techniek wordt gekozen wordt de nalatenschap van de overledene
  groter: dat komt omdat de bank in dat geval de eerste begunstigde is van de
  verzekeringsuitkering.
• Door het aflossen van de hypotheekschuld komt de uitkering dan voor de helft terecht in de nalatenschap van de overledene. 

Is er wél een partnerverklaring, dan komt de uitkering in haar geheel toe aan de langstlevende partner: de nalatenschap ‘krijgt’ dan niets ! Wat voordeliger is, hangt af van verschillende factoren. Te denken valt daarbij onder meer aan:

• de omvang en ontwikkeling van het vermogen van de partners;
• het huwelijksgoederenregime (gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden)
• gemaakte testamenten;
• overige verzekeringen (koopsompolissen daaronder begrepen)
• opgebouwde ouderdoms- en nabestaandenpensioen.

Inkomstenbelasting 

Er zijn verschillende vormen van testamenten met de bedoeling om een langstlevende partner goed verzorgd achter te laten, maar let wel: de fiscale uitwerking kan verschillen.

• Bij testamenten die aan een langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner het
  vruchtgebruik toekennen en bij "langstlevende"-testamenten die betrekking hebben op
  samenwoners, dienen ook kinderen hun erfdeel op te geven in Box 3, en daar kan dan
  ook - indien er een eigen woning is - voor wat betreft een gedeelte van die woning een
  dubbele heffing ontstaan.

Het tekenen van de partnerverklaring zorgt er voor dat het erfdeel van de kinderen lager is, waardoor er minder sprake is van een bijtelling in Box 3 en wellicht ook een lagere heffing.

• Bij andersoortige regelingen (vaak krijgt dan de langstlevende echtgenoot of geregistreerd
  partner de eigendom van de gehele nalatenschap en krijgen kinderen "slechts" een
  geldelijke vordering op de langstlevende echtgenoot of echtgenote) speelt het gevaar
  van bovenstaande "dubbele heffing" niet.